Een gestolen stenen hoofd van zo’n 3500 jaar oud is vandaag door minister Gouke Moes (OCW) overhandigd aan de Egyptische ambassadeur in Nederland. Minister-president Schoof kondigde op 2 november 2025 tijdens een bezoek aan Egypte al aan dat Nederland het object op korte termijn zou teruggeven. De teruggave volgt na een uitvoerig onderzoek waaruit bleek dat het beeldhouwwerk was gestolen van een geplunderde archeologische vindplaats in de Egyptische regio Luxor en onrechtmatig was uitgevoerd.
Het onderzoek en de teruggave illustreren het belang van goede samenwerking tussen landen, musea, kunstbeurzen, handelaren, verzamelaars en experts om cultureel erfgoed te beschermen en bij twijfel over herkomst snel te handelen. Het object werd teruggegeven tijdens een formele overdrachtsceremonie op de Egyptische ambassade in Den Haag. “Dat dit object door plundering is verwijderd, is diep betreurenswaardig. Dit stenen hoofd hoort hier niet thuis, en al helemaal niet op de kunstmarkt. Het hoort thuis in Egypte”, aldus minister Moes tijdens zijn toespraak.
De sculptuur van verschillende kanten bekeken.
Oorsprong
De sculptuur stelt een hooggeplaatste functionaris voor uit de regeerperiode van farao Thoetmosis III (ca. 1479–1425 v. Chr.). Het hoofd, vervaardigd uit granodioriet, maakte oorspronkelijk deel uit van een blokbeeld en is hiervan afgebroken. Dit type beeld werd in graven en tempels geplaatst en diende als eeuwige representatie van niet-koninklijke personen, zoals priesters, hooggeplaatste militairen en ambtenaren.
Start onderzoek
In 2022 werd het hoofd tijdens TEFAF Maastricht door handelaar Sycomore Ancient Art tentoongesteld. Tijdens de beurs ontstond twijfel over de herkomst van het object en werd een deskundige van het British Museum in Londen geraadpleegd. Op basis daarvan nam de handelaar zelf contact op met de politie, die vervolgens een onderzoek startte. De handelaar verstrekte alle beschikbare documentatie en werkte volledig mee aan het onderzoek. Ook TEFAF Maastricht gaf haar volledige medewerking aan het onderzoek.
Vervalste herkomstdocumenten
De herkomstdocumenten van het object wekten de indruk dat het hoofd al decennialang op de Europese markt circuleerde. Onderzoek door de Nationale Politie en de politie-eenheid Limburg bracht echter aan het licht dat essentiële herkomstdocumenten van het object door eerdere verkopers waren vervalst. De Spaanse politie onderzocht gelijktijdig één van deze eerdere verkopers. Sycomore Ancient Art deed vrijwillig afstand van het hoofd, toen bleek dat zij het object hadden aangekocht op basis van vervalste herkomstdocumenten. Tijdens het onderzoek werd er nauw samengewerkt met de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed en met deskundigen van het British Museum en het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Hierdoor kon de authenticiteit van het object worden bevestigd en werd aangetoond dat het gestolen was in de Egyptische regio Luxor en onrechtmatig was uitgevoerd tijdens of kort na de Arabische lente.
Teruggaveverzoek
De Egyptische autoriteiten bevestigden dat het object onder bescherming staat van de Egyptische erfgoedwetgeving, deel uitmaakt van het nationale culturele erfgoed van Egypte en was uitgevoerd in strijd met de Egyptische wetgeving over cultureel eigendom. Egypte deed een verzoek tot teruggave op grond van het UNESCO-verdrag 1970, dat beoogt de onrechtmatige uitvoer van cultuurgoederen te voorkomen en onrechtmatig uitgevoerd erfgoed terug te geven aan het land van herkomst. Nederland en Egypte zijn beide partijstaten bij dit verdrag en zetten zich gezamenlijk in voor de bestrijding van illegale handel in cultuurgoederen.
Minister OCW en Egyptische ambassadeur bij de overhandiging