Rijksmonumenten zijn een tastbaar onderdeel van onze geschiedenis en cultuur. Zij moeten goed onderhouden worden willen zij hun cultuurhistorische waarde behouden. Onderhoud vraagt om deskundigheid. Daarom onderzoekt de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed de komende twee jaar bij alle 32 professionele organisaties voor monumentenbehoud (POM’s) hoe zij hun deskundigheid hebben georganiseerd.
Speciale status
POM’s zijn organisaties die verantwoordelijk zijn voor het beheer van minimaal twintig rijksmonumenten. Om een POM-status te krijgen, moeten ze laten zien dat het behouden en verzorgen van erfgoed hun belangrijkste doel is, en dat ze werkzaamheden aan rijksmonumenten op een professionele manier uitvoeren. Zo’n status biedt voordelen bij het aanvragen van subsidies voor het onderhoud. Het gaat bijvoorbeeld om stadsherstelorganisaties, Natuurmonumenten en een aantal provinciale landschaporganisaties met veel erfgoed.
Toren Losdorp in steigers, eigendom van POM Groninger Kerken
Deskundigheid
POM’s moeten beschikken over deskundigheid die aansluit bij het specifieke monumentenbestand. Zo vraagt het onderhoud van groene monumenten andere kennis en ervaringen dan het onderhoud van gebouwde of archeologische monumenten. Bij deskundigheid gaat het om cultuurhistorische kennis en ervaring. Denk aan kennis van bouwhistorische technieken of beheer van historische interieurs (zoals schilderingen of behang). Als zij de deskundigheid niet zelf in huis hebben, moeten zij in staat zijn om externe deskundigen aan te sturen en de kwaliteit van hun werk te beoordelen.
Structurele borging deskundigheid
Om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van het onderhoud consistent blijft, moeten POM’s ook werken aan het onderhouden en ontwikkelen van hun deskundigheid. Dit kan door het volgen van opleidingen of door bijscholing van medewerkers, die daarmee aansluiting houden op kennis van ontwikkelingen in de monumentensector. Ook leermeesterschappen, waarbij ervaren medewerkers minder ervaren medewerkers opleiden en begeleiden, kunnen helpen kennis binnen een organisatie over te dragen. Daarnaast moeten POM’s beleid hebben op het aantrekken van personeel en voorbereid zijn op uitstroom van personeel.
Aanpak
Voor haar onderzoek bekijkt de Inspectie onder meer hoe POM’s deskundigheid hebben opgenomen in hun beleidsplannen. Ook voert de Inspectie gesprekken met verschillende medewerkers over bijvoorbeeld opleidingsplannen en personeelswerving en -behoud binnen de organisatie. Daarnaast bezoekt de Inspectie lopende onderhouds- of restauratieprojecten om zich een beeld te vormen van deskundigheid in de praktijk.
Na afloop stelt de Inspectie per organisatie een rapport op met de bevindingen. Daarnaast verschijnt er afsluitend ook een themarapport met een overkoepelende analyse van alle bevindingen.